کتابخانه های مدارس و ضرورت توجه به آنها

18/02/2011 22:32:00 علی قاسمی

اندازه حروف

آموزش فرایندی مادام العمر است و محدود به زمان خاصی از زندگی آدمی نمی شود و اگر مدرسه را سنگ اول بنا در این فرایند بدانیم نقش کتابخانه های مدارس نیز در این زمینه باید بیش از پیش مورد توجه قرار گیرند

با توجه به تأثیر پذیر بودن ذهن کودکان در سال های اول مدرسه ، معمولاً القای عادات نیز در همین دوران آغاز می شود و ذهن کودکان آماده ی پذیرش عادت ها و رفتارها می باشد ، بنابراین اگر عادت به کتابخانه و کتابخوانی نیز در این سنین ایجاد شود این عادت می تواند تا آخر عمر حفظ شود.

کتابخانه های مدارس که جزئی از ساختار یک مدرسه می باشند می توانند نقش بسیار مهمی در کمک به نظام آموزشی داشته باشند و در راه رسیدن مدرسه به اهداف آموزشی خود نقش بسزائی ایفا کنند.

البته این امر محدود به کتابخانه های مدارس نبوده و قابل تعمیم به همه ی کتابخانه ها ، اعم از کتابخانه های عمومی ، تخصصی ، دانشگاهی و غیره می باشد . اما صرف نظر از این نقش کتابخانه های مدارس ، باید مهمترین و بزرگترین و البته جدی ترین هدف این نوع کتابخانه ها را ایجاد عادت به مطالعه در کودکان و نوجوانان و نیز ایجاد مهارت خواندن در آنها دانست و همین امر است که نقش این نوع کتابخانه ها را مهمتر و حساس تر می نماید ، چرا که اگر این کتابخانه ها بتوانند وظایف خود را به خوبی انجام دهند ، فارغ التحصیلان از این مدارس افرادی علاقه مند به مطالعه و تحقیق و پژوهش خواهند بود که خود این امر زیر بنای پیشرفت علمی یک مجموعه و یک کشور را می تواند رقم بزند.

حال برای رسیدن به اهداف یاد شده ، کتابخانه ی مدارس باید برای مجموعه های خود این نوع منابع را گردآوری نمایند:

· کتاب های مرجع ، دائرة المعارف و فرهنگ ها ، مخصوصاً دائرة المعارف کودکان و نوجوانا ن

· کتاب های درسی و مواد کمک درسی

· کتاب های علمی قابل فهم برای کودکان و نوجوانان

· کتاب های داستانی و تفریحی که به لحاظ علاقه ی بیشتر کودکان به این منابع باید با دقت و حساسیت بیشتری انتخاب شوند.

· روزنامه ها و هفته نامه ها و سایر مجلات مرتبط با کودکان و نوجوانان

· مواد سمعی و بصری و سی دی های آموزشی و تفریحی

· گرد آوری منابع کمک آموزشی و کتاب های روش تدریس و منابع در زمینه ی روان شناسی کودکان جهت استفاده کارکنان و معلمان مدرسه (چرا که کارکنان و معلمان مدارس بخشی از جامعه استفاده کنندگان این نوع کتابخانه ها می باشند)

گردآوری و سازماندهی منابع کتابخانه در عین مهم و حساس بودن ، نتایج مطلوبی به دنبال نخواهند داشت مگر اینکه شیوه اطلاع رسانی و خدمات کتابخانه صحیح ، قابل قبول و منطقی باشد و اگر این کتابخانه ها گردآوری منابع را در حد عالی به انجام برسانند ولی از وظایف دیگر خود غافل شوند ، در کوتاه مدت مجموعه ی این کتابخانه ها تبدیل به انبار کتاب گشته و هیچ گونه استفاده ی مفیدی از آنها به عمل نخواهد آمد .

بنابراین می توان وظایف این کتابخانه ها را به شرح زیر بیان کرد :

· گرد آوری کتب و سایر منابع اطلاعاتی که به چگونگی آن اشاره شد

· آماده سازی و سازماندهی مواد کتابخانه به نحوی که دانش آموز به راحتی بتواند از آنها استفاده کند

· ایجاد و راه اندازی میز مصاحبه ی مرجع برای کمک به دانش آموزان در جستجو و انتخاب کتاب مناسب

· دادن آموزش به دانش آموزان در مورد چگونگی و شیوه استفاده از کتابخانه

· انجام کارهای فرهنگی و مفرح جهت جذب دانش آموزان به کتابخانه و تشویق آنها به مطالعه نظیر برگزاری مسابقات کتابخوانی ، معرفی کتاب و غیره

· کمک به امور فرهنگی و پژوهشی مدارس و اطلاع رسانی در مواردی از قبیل کنگره ها و سمینارهای مربوط به کودکان و نوجوانان و نیز مسابقات منطقه ای ، ملی و بین المللی مانند مسابقات نقاشی کودکان و غیره

· همکاری با کتابخانه های عمومی و کتابخانه های کودکان و نوجوانان منطقه و شهر و تشویق دانش آموزان به استفاده از آنها

نقش معلمان نیز در موفقیت برنامه های کتابخانه مدارس فوق العاده حساس بوده و بسیار حائز اهمیت می باشد ، معلمان برای کمک به بهبود روند کار کتابخانه ها می توانند کارهای زیر را انجام دهند دادن تکالیفی به دانش آموزان که انجام آنها مستلزم استفاده از منابع غیر درسی و کتاب های کتابخانه باشد

· در خواست نوشتن یادداشت و یا نقد در مورد یکی از کتاب های کتابخانه که خود دانش آموز انتخاب کرده باشد

· خواندن برخی از کتاب ها مخصوصاً برای دانش آموزان کوچکتر جهت ایجاد علاقه در آنها

· تشویق دانش آموزان به مطالعه ی منابع غیر درسی و استفاده از کتابخانه ی مدرسه

در نهایت مدیریت مدرسه نیز می تواند با ایجاد ارتباط بین معلمان و کتابخانه و نیز انجام کارهای ابتکاری از قبیل برگزاری نمایشگاه های فروش کتاب در محل کتابخانه ، برگزاری مراسم کتاب خوانی ، قصه گویی در کتابخانه ، برگزاری اردوهای بازدید از کتابخانه های کودکان و نوجوانان منطقه و شهر ، ایجاد زنگ مخصوص کتابخانه برای هر کلاس و مواردی از این قبیل به بهبود خدمات کتابخانه کمک نماید.

علی قاسمی

کارشناس کتابداری و اطلاع رسانی

چاپ شده در روزنامه شاپرک به تاریخ 3 تیر1385

افزودن بر روي: Add to your del.icio.us